เรื่องของไฟฟ้าเป็นเรื่องที่ทุกท่านให้ความสนใจอยู่ไม่น้อย โดยเฉพาะทุกเดือนเราต้องควักเงินจ่ายค่าไฟฟ้า ท่านเคยสงสัยหรือไหมว่าบิลใบเสร็จค่าไฟฟ้าที่ได้จากมิเตอร์ไฟฟ้านั้นมีการแสดงค่าหน่วยวัดและความถูกต้องน่าเชื่อถือในการซื้อขายบริการใช้พลังงานไฟฟ้ากันบ้างหรือไม่ ปัจจุบันความต้องการใช้พลังงานไฟฟ้าก็มีเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่องทั้งภายในประเทศและภูมิภาค ซึ่งอนาคตการส่งพลังงานไฟฟ้าจากโครงข่ายไฟฟ้าจะเป็นแบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ที่สามารถบูรณาการบริหารการจัดการพลังงานไฟฟ้าที่มีศูนย์รวมในการใช้เทคโนโลยีสารสนเทศเชื่อมต่อกับโครงข่ายผ่านมิเตอร์อัจฉริยะได้อย่างมีประสิทธิภาพตามมาตรฐานสากล โดยมีข้อมูลจากแหล่งผู้ผลิตหลัก ทั้งรายใหญ่ รายย่อย และแหล่งพลังงานทดแทนอื่นๆ โดยใช้มิเตอร์ไฟฟ้าทั่วประเทศเป็นตัววัดพลังงานกว่า 20 ล้านเครื่อง ดังนั้นมูลค่าการซื้อขายพลังงานไฟฟ้ามีแนวโน้มเพิ่มขึ้น ในปัจจุบันนั้นระบบการใช้ไฟฟ้าที่ใช้กันมีอยู่ 2 ระบบ คือ ระบบ 1 เฟส มีแรงดันไฟฟ้า 220 – 230 โวลท์ (Volt) ความถี่ 50 เฮิร์ซ (Hz) ที่ใช้กันทั่วไปตามบ้านเรือน และระบบ 3 เฟส มีแรงดันไฟฟ้า 380 – 400 โวลท์ ความถี่ 50 เฮิร์ซ (Hz) ที่มักใช้กันกับเครื่องจักรต่างๆ ในโรงงานอุตสาหกรรมเป็นส่วนใหญ่ โดยการใช้งานของระบบไฟฟ้าว่าจะใช้ระบบไหนนั้น ต้องอาศัยผู้ที่มีความรู้ความชำนาญด้านนี้โดยตรงในการให้คำแนะนำการใช้ระบบไฟฟ้า
สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ กระทรวงวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี เป็นหน่วยงานหลักด้านมาตรฐานการวัดแห่งชาติ ได้ดำเนินการพัฒนาถ่ายทอดความถูกต้องและเชื่อถือได้ของการวัด ด้านพลังงานไฟฟ้าของประเทศ ไปสู่ผู้ใช้งานทุกภาคส่วน โดยประสานงานกับหน่วยงานที่รับผิดชอบ ด้านนโยบาย การควบคุม การผลิต การจำหน่าย และหน่วยงานด้านการวัดและการทดสอบ เช่น กระทรวงพลังงาน กระทรวงอุตสาหกรรม การไฟฟ้าฝ่ายผลิตแห่งประเทศไทย การไฟฟ้านครหลวง การไฟฟ้าส่วนภูมิภาค ผู้ผลิตไฟฟ้าจากพลังงานทดแทน โดยสถาบันดำเนินงานด้านการสอบเทียบเครื่องมือมาตรฐานอ้างอิง (Reference Standards) การออกใบรับรองผลการสอบเทียบ (Calibration Certificate) การให้ความรู้และวิธีการสอบเทียบ อีกทั้งการตรวจสอบอุปกรณ์ที่ใช้เชื่อมต่อกับระบบโครงข่ายไฟฟ้าและรับรองระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ของประเทศในอนาคต ผ่านโครงการยกระดับความสามารถห้องปฏิบัติการสอบเทียบ/ทดสอบของหน่วยงานดังกล่าว กว่า 20 หน่วยงาน เพื่อผลของการสอบกลับได้ของผลการวัดพลังงานไฟฟ้า คุณภาพไฟฟ้า ให้เป็นยอมรับในประเทศและนานาชาติ
ปัจจุบันสถาบันได้สถาปนาระบบการวัดกำลังไฟฟ้าและพลังงานไฟฟ้าแบบ 3 เฟส ขนาด 50 kW พร้อมได้ขยายเป็น 80 kW/Phase แล้ว ซึ่งปัจจุบันได้มีหน่วยงานของ กฟผ. กฟน. กฟภ. ส่งเครื่องมือวัดมาสอบเทียบเพื่อการถ่ายทอดค่าวัดที่ถูกต้องสามารถสอบกลับได้ทางการวัดมายังมาตรฐานแห่งชาติ แต่ยังไม่เพียงพอในการใช้งานจึงมีแผนงานในอนาคตอันใกล้นี้ จะขยายเป็น 120 kW/Phase และ แบบผ่าน Turn Coil ที่ 6 MW/Phase นอกจากนี้จะดำเนินการโครงการพัฒนาระบบการวัดกำลังไฟฟ้าและคุณภาพไฟฟ้าเพื่อสนับสนุนโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ให้มีระบบสอบเทียบ PMU (Phasor Measurement Unit) เพื่อลดความสูญเสียในระบบสายส่งไฟฟ้า ลดการสูญเสียพลังงานไฟฟ้า เพิ่มศักยภาพสำหรับระบบป้องกัน (Protection System) และมีการสอบเทียบเครื่องมือวัดทางไฟฟ้าที่สามารถสอบกลับได้ทางการวัดมายังมาตรฐานแห่งชาติที่เป็นที่ยอมรับในระดับสากล
เมื่อโครงการนี้สำเร็จแล้วจะมีผลดีค่าความถูกต้องของผลการวัดที่เชื่อถือได้ ทำให้ผู้ใช้บริการประชาชนทั่วไปได้รับความเป็นธรรมในการซื้อขายในการใช้บริการ ช่วยประหยัดเงินตราหน่วยงานที่เกี่ยวข้องในการนำเครื่องมือวัดไปสอบเทียบไปยังต่างประเทศ สนับสนุนอุตสาหกรรมไฟฟ้าของผู้ผลิตมิเตอร์ไฟฟ้า (Energy Meter) และหม้อแปลงกำลัง (Power Transformer) ให้สามารถแข่งขันกับต่างประเทศได้และระบบโครงข่ายไฟฟ้าอัจฉริยะ (Smart Grid) ที่สามารถสอดคล้องกับระบบ Smart Monitoring สำหรับสังคมยุกดิจิตอลได้
ดังนั้น ทุกท่านสามารถอุ่นใจได้ว่าสถาบันได้มีความพยายามดำเนินการให้ถึงผู้บริโภคอย่างเราได้รับความเป็นธรรมมากขึ้นต่อการใช้บริการของหน่วยงานภาครัฐ ที่ได้พัฒนาขีดความสามารถของการใช้วิทยาศาสตร์ เทคโนโลยี และนวัตกรรม เพื่อเศรษฐกิจให้ประเทศไทยหลุดพ้นจากกับดักรายได้ปานกลางไปสู่ประเทศที่มีรายได้สูงและพัฒนาแล้ว จึงมียุทธศาสตร์ที่จะทำให้สำเร็จตามเป้าหมายที่วางไว้ ในภารกิจด้านหนึ่งที่ประเทศนี้ต้องตระหนักว่า “ประเทศไทยกำลังก้าวสู่เศรษฐกิจฐานนวัตกรรมโดยมีวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสำคัญในการสร้างมูลค่าเพิ่มของเศรษฐกิจทุกมิติ”
หน่วยงานใดสนใจโครงการและงานบริการสอบเทียบมายังสถาบัน ณ รังสิตคลอง 5 จ.ปทุมธานี ปัจจุบันมีบริการ On Site การวัดพลังงานไฟฟ้า สามารถติดต่อสอบถามและประสานงานมาที่ พ.อ.อ.วรพล พระภักดี (voraphol@nimt.or.th) และ คุณธัญญา คชวัฒน์ (tanya@nimt.or.th) ห้องปฏิบัติการกำลังไฟฟ้า ฝ่ามาตรวิทยาไฟฟ้า สถาบันมาตรวิทยาแห่งชาติ โทร. 02-577-5100 ต่อ 2110
